Winterslaap of Lentewekker?
Geschreven door Admin | Geplaatst onder Nieuws
“Wie voor het nieuwe voelt ergert zich aan de windstilte en de teruggang van thans.”
(Piet Mondriaan, 1920)*
Precies een jaar geleden kwam ‘De Seizoenen van de Tijdgeest’ uit. Daarin verklaar ik de ontwikkelingen in de tijdgeest door ze te kaderen in ‘seizoenen’, waarbij elk tijdgeestseizoen zo’n vijf à zes jaar aanhoudt. Vanaf 2006 maken we een ‘winterse’ tijdgeest door. Dat betekent dat ons binnenkort een lente te wachten staat. Brandende vraag: waren er in 2010 signalen die de overgang van winter naar lente (enthousiasme voor de toekomst, exploratie en vernieuwing) aankondigen?
Ja en nee.
De laatste maanden wordt het me na presentaties steeds vaker gevraagd: “waar blijft-ie nou, die lente van jou?” Dat is op zich al een teken: hoe ongeduldiger mensen worden binnen de huidige winterse tijdgeest, hoe dichterbij een lentedoorbraak is. Frustratie is immers de motor achter veel vernieuwing. In ‘De Seizoenen van de Tijdgeest’ schrijf ik dat vanaf 2011 de ‘revolutionairen’ weer ‘bovengronds’ zullen komen. Dat mensen nog niet volhartig geloven in die nieuwe lente, kan ik goed begrijpen. Eind 2006 deed ik voor het eerst een presentatie over ‘De Seizoenen’ en vertelde ik dat we in een winterse tijdgeest waren aanbeland. Ook toen wilden vele toehoorders daar niet aan. Ze zagen de herfstsignalen (polarisatie, hedonisme en opportunisme) alleen maar toenemen. Ik benoemde de schreeuw om stilstand en afrekening. En dat is precies wat de meeste mensen nu wél zien: een eindeloze winterse stilstaande poel vol van (culturele) afrekeningen, nostalgie en inperking. Daar zijn we zeker nog niet vanaf. Interessant zijn nu echter de kleine bronnen waaruit vernieuwing begint op te borrelen. Die stroom gaat langzamerhand de winterpoel in beweging brengen. Binnen bepaalde culturele sectoren lopen de vernieuwers zich al flink warm, op andere terreinen zijn ze nog even in winterslaap. Hoe dan ook: 2011 wordt het jaar van de aandacht. En wat we aandacht geven, groeit. Er komt vooral ook aandacht voor maatschappelijke vernieuwing. En dus komt de overgang van winter naar lente op gang, het komende jaar. De lentewekker is gezet.
Wil je het gehele persbericht lezen, klik dan hier . Waarom de quote van Mondriaan? Niet alleen omdat ik een Stijlfan ben. Ook omdat Mondriaan een ongeduldige lentevernieuwer was:
* De jaren twintig van de vorige eeuw brachten een stroom aan vernieuwing met zich mee. De ongeduldige Mondriaan droeg met ‘de Stijl’ zijn lentesteentje bij.
Lentepreek
Geschreven door Admin | Geplaatst onder Nieuws
De laatste tijd heeft Tom een aantal korte lezingen van ongeveer een kwartier gegeven over zijn gedachtegoed achter ‘de Seizoenen van de Tijdgeest’. Belangstellenden kunnen de tekst van een van deze lezingen hier nalezen.
John Altman!
Geschreven door Admin | Geplaatst onder Nieuws
Zondagmiddag 14 november 14.00 neemt Tom het eerste exemplaar van het boek ‘What would John Do?’, het boek dat hoort bij het nieuwe – vanzelfsprekend fair trade – koekjesmerk John Altman. Die koekjes zijn er tevens gratis te proeven, in Coffee Company. Iedereen is welkom: http://gummo.nl/Altman/Uitnodiging2.html
Allereerste TrendRede
Geschreven door Admin | Geplaatst onder Nieuws
Tom Kniesmeijer is de initiator van de allereerste TrendRede van Nederland. Negen trendwatchers verenigen zich in een collectief statement over de toekomst. Omdat ze vinden dat Nederland behoefte heeft aan duiding en de blik weer vooruit moet richten. Op 9 november werd de TrendRede uitgesproken in Seats2Meet Utrecht, onder grote belangstelling van publiek en pers.
Via de site van de TrendRede is de complete tekst te downloaden en is ook de opname te zien van de drie sprekers die ieder een deel van de gezamenlijke tekst voorlazen.
Wie wil horen hoe nu zo’n TrendRede tot stand komt, kan hier klikken. Tom vertelt het een en ander over het proces om tot dit resultaat te komen.
Schreeuwen zonder gehoord te worden?
Geschreven door Admin | Geplaatst onder Nieuws
Jonathan Franzen schijnt een meesterwerk geschapen te hebben met zijn nieuwe boek Freedom. De schrijver deed volop interviews rondom de verschijning van de Nederlandse vertaling, deze week. Het is een boek dat ook ik zeker ga waarderen, als de interviews een maatstaf vormen. De roman treft de tijdgeest scherp, alhoewel dat volgens Franzen zelf geen criterium vormt voor een goed boek.
Franzen laat zich in NRC wél verleiden tot stevige uitspraken over de actualiteit. “Tegenwoordig zitten we met een onregeerbaar land, bevolkt door kiezers die zich gedragen als kleine kinderen van wie het hoofd op hol is gebracht door elektronische speeltjes. Ik krijg steeds meer het gevoel dat niemand meer volwassen wil worden; we willen allemaal vijftien zijn, en het vervelende is dat juist vijftienjarigen uit alle macht vasthouden aan zogenaamde ‘persoonlijke vrijheden’. Oftewel: ze doen alleen maar hun eigen zin. Het land is sociaal-economisch in verval en we slagen er niet in om daar op een verantwoordelijke manier mee om te gaan. President Obama is een eenzame volwassene die moet opboksen tegen een roedel kinderlijke senatoren en dito kiezers.” Verander drie woorden en het gaat over Nederland. Naast het onverantwoorde eigen zin doordrijven, ziet Franzen ook een grote woede: “Daar komt bij dat het openbare leven onder invloed van het internet totaal versplinterd is. Iedereen kan zijn zegje doen, hoor je overal, en niemands mening is beter dan de andere. Maar dat betekent ook dat jouw mening niet gehoord zal woren, and that’s a recipe for rage. Tegenwoordig ben je vrij om boze dingen te schreeuwen die niemand zal horen.” Geweldige quote, die laatste zin.
Franzen eindigt zijn roman optimistisch. Ook ik denk dat uiteindelijk de wal het schip weer keert en dat we een nieuwe tijdgeest binnenglijden. Ik merk het aan de lezingen die ik geef: mensen mengen zich actiever in de discussie, vragen meer naar de toekomst; men is moegeschreeuwd en op zoek naar een uitweg uit de huidige culturele – winterse – impasse. Ze warmen zich aan de discussie over de Seizoenen van de Tijdgeest en de door mij voorspelde langzaam naderende lente. Vooral de achtergronden en successen van de netwerkcultuur die ik schets bieden hoop. Namelijk de hoop dat nieuwe samenspraak het eenzame schreeuwen naar de geschiedenis zal verwijzen.
Netwerkcultuur of niet, sommige ideeën, zoals een goed boek, ontstaan in stilte. En dat past wel weer bij de huidige winterse tijdgeest: de buitenwereld wegdrukken om de binnenwereld tot rust te brengen. Franzen: “als ik schrijf, sta ik om zeven uur op en ga naar mijn geblindeerde en geluiddichte kantoor. Daar zet ik voor alle zekerheid een noise cancelling koptelefoon op en ga aan het werk. Mijn verbeelding komt pas goed tot leven als ik zo weinig mogelijk impulsen van buitenaf krijg.”
Nederland lijkt ondertussen al aardig op zo’n geblindeerde en geluiddichte kamer. Ik kan niet wachten op de verbeelding die daarbinnen tot leven gaat komen!
Tom Kniesmeijer is psycholoog.