HerfstCrash, WinterPuin en LenteBrood

Gisteren was de film Crash (2004) te zien op tv. Nadat ik ooit de film in de bios zag, kwam ik zwaar aangeslagen naar buiten. Zelden zo’n intense vertolking van de toen heersende tijdgeest gezien. Alle hoofdpersonen bewegen zich gefrustreerd, machteloos, opportunistisch en met een gevaarlijk kort lontje door het Los Angeles van na 9/11. Niemand is een held, maar ook niemand is de klootzak die hij of zij soms lijkt. Allemaal zijn ze uit het lood geslagen en verward, kleine mensen in een te grote wereld, op zoek naar veiligheid. Een echte herfst-tijdgeestfilm dus, en als zodanig heb ik hem ook opgenomen in mijn boek.

Hij raakte me gisteren nog steeds sterk, hoewel we ondertussen alweer een flink aantal jaren wintertijdgeest achter de rug hebben. Nu raakte de film me als een voorbode van wat wat we allemaal aan het opruimen zijn: de uitwassen van de onderlinge haat en het (financiële, politieke én culturele) opportunisme dat ondertussen de samenleving uitgehold heeft. Gisteren haalde de Volkskrant de Engelse journalist Peter Oborne aan. Hij schreef over de kliek rondom Rupert Murdoch (’News of the World’) protegé Rebekah Brooks: ‘Een incestueuze verzameling louche, stinkend rijke, machtsbeluste en immorele Londenaren’. Opvallend in het kader van de “Seizoenen van de Tijdgeest’: of we het nu over deze Brooks en haar kranten, woningbouwcorporaties, banken of CEO’s in het algemeen hebben, vanaf eind jaren negentig begint het te ontsporen, zowel qua financiën als qua cultuur. Herfst is de tijdgeest waarin het ego tot zijn ultieme hoogtepunt wordt doorgevoerd: ‘ik wil, ik moet en ik zal meer hebben dan jij’. Of, nog sterker eigenlijk: ‘jij mag, moet en zal niet meer hebben dan ik’. De gevolgen zijn inmiddels bekend.

Na de herfst volgt een winter van weemoed, inperking en afscheid. Een aantal systemen zijn onhoudbaar geworden, zodanig zijn ze van binnen uitgehold. De wortels met de grond, de realiteit, zijn doorgesneden. Nog steeds slaan landen, bedrijven en instituties krakend tegen de grond. Winter in de tijdgeest. Al vanaf 2006.

Gelukkig groeit, onder alle financiële rampspoed en de etterende wonden van het opportunisme, een nieuw soort optimisme gewoon verder. Vanuit (jeugdig) idealisme worden steeds meer mini-revoluties aangestuurd. Een aantal benoemde ik hier al eerder. Nog gisteren kreeg ik een veelbelovend alternatief voor alweer zo’n financiële valstrik (AOV voor ZZP) voorgeschoteld: deelname aan een Broodfonds, onder aandacht gebracht door Volkskrant journalist Pieter Hilhorst. Het is een klein lichtpuntje, maar ik herhaal het nog maar eens: uiteindelijk volgt na iedere winter gewoon weer een lente. Er staat ons weer veel vernieuwing te wachten, de komende jaren.

Comments are closed.