Seizoenen van de Tijdgeest

Wat U2 bedrijven leert..

Admin — Sun, 01 Jan 2012 23:13:10 +0000

2012. Het is het eerste volledige lentejaar. (Nog niet op de hoogte van de seizoenen en hun betekenis? In de balk rechts kun je de verschillende seizoenen aanklikken). De omslag vanaf een winterperiode kan moeilijk en zwaar zijn: van inperking en experimenteerangst naar losgooien en uitproberen. De NTR zond op nieuwjaarsdag een documentaire uit die deze worsteling fraai illustreert. De band U2 zat aan het einde van de vorige winterperiode, in 1988, totaal vast en dacht aan opheffen. Ze hadden eind jaren tachtig het imago van een megalomane rockband verworven, een stadionact die zichzelf overschreeuwt en zijn authenticiteit ergens tijdens het toeren kwijt is geraakt. Hoe ga je daarmee om? De band besluit om zijn intrek te nemen in Berlijn, de stad waar precies op dat moment de muur valt. De muziekcultuur breekt overal los. Vanuit Manchester bijvoorbeeld komen in 1989 allerlei nieuwe bands op die voor het eerst rock en dance effectief koppelen.
De documentaire beschrijft het moeizame proces waarin U2 probeert om binnen de heftige nieuwe lenteperiode vanaf 1989 een geheel nieuwe eigen sound te ontwikkelen. De strijd, de wanhoop en de neiging om het op te geven, het wordt allemaal geïllustreerd met beelden en oude opnames. Dan ontaardt een van de vele experimenten ineens in het nummer One. De inspiratie laait op. De bandleden benoemen het zelf. Ze moesten door de hel van het opgeven van hun verleden, al het succes, alle zekerheden heen en het aandurven om volledig nieuw terrein te verkennen. En dat langzaam eigen maken. En bij One weten ze het ineens alle vier weer: dit is nieuw én goed. Boeiend! Ik ben eigenlijk nooit een hele grote U2 fan geweest, maar ook ik viel voor het eindresultaat, Achtung Baby, uit 1991.

Twee jaar lang vocht de band om de eigen authenticiteit een nieuwe relevantie te geven. Het is ze gelukt. Toen. Maar het is knap van ze dat ze anno 2011 opnieuw durven te reflecteren, nu alweer een nieuwe lente aanzwelt. Een goede les voor alle bands die aan het eind van een winterperiode zitten en hun eigen succesformule blijven uitmelken omdat ze nog niet durven experimenteren. De les: wie niet meebeweegt beweegt vanzelf richting irrelevantie. (In Nederland is net Ilse de Lange het U2 pad ingeslagen. Ben benieuwd of ze de weg van Do Luv 2 Luv U durft te vervolgen.)
En bij bedrijven is het verhaal natuurlijk precies hetzelfde. Aan het eind van de winter is het tijd om de vraag te stellen: kunnen we nog bij onze authenticiteit komen? En daar nieuwe energie uitpeuren? Of wachten we af? Zoals Levi’s, in dezelfde tijd als deze U2 documentaire speelde, afwachtte en begin jaren negentig ineens voorbij werd gestreefd door Diesel en G-Star? Ik schreef het al vaker: bedrijven kunnen veel leren van de populaire cultuur.

De U2 documentaire sluit af met een ferme uitspraak: “You have to risk it. All.” Soms is het er weer de tijdgeest voor. Welkom in 2012!

Hèhè, eindelijk lente!

Admin — Tue, 18 Oct 2011 13:26:31 +0000

Het zijn mooie tijden. Net mijn tweede boek uitgebracht, is nu ook het eerste weer helemaal actueel. Veel vragen over ‘De Seizoenen van de Tijdgeest’, de laatste week. Logisch, nu de Occupy-beweging zich overal in de westerse wereld manifesteert. Niet voor niets voorspelde ik in 2009 al onlusten en protestbewegingen voor dit jaar. Je schrijft over de seizoenen van de tijdgeest of niet..! Dinsdag 18 oktober vertel ik in het televisieprogramma Altijd Wat van de NCRV waarom zowel Tahrirplein als Beursplein logisch voortvloeien vanuit de seizoenen. Niet dat ze op één lijn te schakelen zijn, trouwens, dat zou een belediging zijn van de vele Arabieren die hun leven waagden. Toch zingen de vogels hun lied van verandering steeds nadrukkelijker, overal ter wereld. Het wordt lente in de tijdgeest. Wilfred Scholten van Altijd Wat herinnerde me aan een quote in ‘de Seizoenen’ die bijna letterlijk voorspelde wat er dit jaar allemaal gebeurt. Leuk om dat uit de mond van iemand anders terug te horen en dan te denken ‘hé, rake voorspelling!’

Naar aanleiding van een bezoek aan zowel de demonstranten op het Beursplein als de beurs zelf schreef ik ook een opinie voor Joop. Je leest hem hier. Mocht je naar aanleiding van alles me willen nomineren als Trendwatcher van het jaar, dan kan dat hier (op de rode knop met nomineren klikken). Met dank!

De geluksbonus

Admin — Thu, 15 Sep 2011 13:17:13 +0000

Gisteren incasseerde ik de geluksbonus.
Ik reed op de snelweg, keek schuin uit het raam en voelde me geweldig. Het was een even plotselinge als onverwachte golf van geluk die door me heen golfde. Onverwacht, omdat ik op weg was naar de tandarts voor een lange en pijnlijke behandeling. Het was ook niet dat ik overdreven lekker reed of me een held voelde op de snelweg: ik heb mijn BMW al jaren geleden ingeruild voor een Greenwheels en sinds ik meedoe aan de Fashion Challenge kan ik helemaal niet zeggen dat ik me profileer op de status die aan uiterlijkheden wordt toegeschreven. Het lag ook niet aan het zonnetje, dat over de weilanden streek. Het raakt me wel vaker, hoe mooi Nederland kan zijn. Dit keer speelde er wat anders.

Wat ik werkelijk voelde had te maken met verbondenheid en zingeving. Ik realiseerde me dat de golf van geluk een na-ijleffect was van de dag ervoor. Toen presenteerde ik, met tien trendwatchers, de TrendRede. Een gezamenlijk cadeau dat we graag aan Nederland wilden aanbieden, omdat wij denken dat er behoefte is aan inspiratie. Het was een succes. Ten eerste omdat ik geniet van het proces van belangeloos samenwerken. Ten tweede omdat we juist door onze krachten te bundelen mooie, diepe lijnen kunnen schetsen. En ik kan nog steeds verliefd kijken hoe de gratis te downloaden versie zijn weg door de sociale media baant. Blijkbaar voelen veel mensen zich aangesproken. En dat maakt me extra gelukkig.

De geluksbonus. Is dat niet een geweldig nieuw woord bij die extra laag die steeds meer psychologen op de Maslowpiramide willen plaatsen? Hij komt vrij wanneer je het gevoel hebt dat je ergens aan bijdraagt waar iedereen beter van wordt. Geen financiële vergoeding kan er aan tippen. Gisteren incasseerde ik hem, en ik gloei nu nog na.

HerfstCrash, WinterPuin en LenteBrood

Admin — Wed, 13 Jul 2011 10:58:34 +0000

Gisteren was de film Crash (2004) te zien op tv. Nadat ik ooit de film in de bios zag, kwam ik zwaar aangeslagen naar buiten. Zelden zo’n intense vertolking van de toen heersende tijdgeest gezien. Alle hoofdpersonen bewegen zich gefrustreerd, machteloos, opportunistisch en met een gevaarlijk kort lontje door het Los Angeles van na 9/11. Niemand is een held, maar ook niemand is de klootzak die hij of zij soms lijkt. Allemaal zijn ze uit het lood geslagen en verward, kleine mensen in een te grote wereld, op zoek naar veiligheid. Een echte herfst-tijdgeestfilm dus, en als zodanig heb ik hem ook opgenomen in mijn boek.

Hij raakte me gisteren nog steeds sterk, hoewel we ondertussen alweer een flink aantal jaren wintertijdgeest achter de rug hebben. Nu raakte de film me als een voorbode van wat wat we allemaal aan het opruimen zijn: de uitwassen van de onderlinge haat en het (financiële, politieke én culturele) opportunisme dat ondertussen de samenleving uitgehold heeft. Gisteren haalde de Volkskrant de Engelse journalist Peter Oborne aan. Hij schreef over de kliek rondom Rupert Murdoch (’News of the World’) protegé Rebekah Brooks: ‘Een incestueuze verzameling louche, stinkend rijke, machtsbeluste en immorele Londenaren’. Opvallend in het kader van de “Seizoenen van de Tijdgeest’: of we het nu over deze Brooks en haar kranten, woningbouwcorporaties, banken of CEO’s in het algemeen hebben, vanaf eind jaren negentig begint het te ontsporen, zowel qua financiën als qua cultuur. Herfst is de tijdgeest waarin het ego tot zijn ultieme hoogtepunt wordt doorgevoerd: ‘ik wil, ik moet en ik zal meer hebben dan jij’. Of, nog sterker eigenlijk: ‘jij mag, moet en zal niet meer hebben dan ik’. De gevolgen zijn inmiddels bekend.

Na de herfst volgt een winter van weemoed, inperking en afscheid. Een aantal systemen zijn onhoudbaar geworden, zodanig zijn ze van binnen uitgehold. De wortels met de grond, de realiteit, zijn doorgesneden. Nog steeds slaan landen, bedrijven en instituties krakend tegen de grond. Winter in de tijdgeest. Al vanaf 2006.

Gelukkig groeit, onder alle financiële rampspoed en de etterende wonden van het opportunisme, een nieuw soort optimisme gewoon verder. Vanuit (jeugdig) idealisme worden steeds meer mini-revoluties aangestuurd. Een aantal benoemde ik hier al eerder. Nog gisteren kreeg ik een veelbelovend alternatief voor alweer zo’n financiële valstrik (AOV voor ZZP) voorgeschoteld: deelname aan een Broodfonds, onder aandacht gebracht door Volkskrant journalist Pieter Hilhorst. Het is een klein lichtpuntje, maar ik herhaal het nog maar eens: uiteindelijk volgt na iedere winter gewoon weer een lente. Er staat ons weer veel vernieuwing te wachten, de komende jaren.

Egyptische protest hop

Admin — Tue, 14 Jun 2011 14:35:30 +0000

Ik schrijf in ‘de Seizoenen’ hoe vaak muziek en undergroundcultuur de samenleving een beetje opwarmt, vlak voordat een lentetijdgeest doorbreekt. In Nederland ontdooien we nog maar langzaam. Misschien kunnen we iets leren van de jongeren in Egypte? Zij hadden voldoende om tegen te ageren. Maar het begon dus, zoals de film ‘Microphone’ laat zien, met een undergroundscene in Alexandrië. Egyptische protest hiphop: http://twitvid.com/MTG15