Erwin Olaf: een foto voor elk seizoen.
Geschreven door Admin | Geplaatst onder Nieuws
Vanavond is Erwin Olaf Zomergast. Terecht. Zijn carrière als fotograaf leest als een tijdbalk van de tijdgeest. In het boek zijn dan ook twee pagina’s aan hem gewijd. Chessmen is in de lenteperiode van eind jaren 80/begin jaren 90 een taboedoorbrekende SM-interpretatie van schaakstukken, uitgebeeld door naakte en met touwen en maskers ingesnoerde modellen, niet alleen sportschool-lichamen maar ook volvette vrouwen en dwergen. Olaf weet ook de zomerse tijdgeest van de jaren negentig goed te vangen. Met Mind of their own (mentaal gehandicapten die nadenkend de camera inkijken) en Mature (‘vrouwen op leeftijd’ die poseren als pin up) vangt hij kwetsbare groepen in een eigen wereld, waarmee ze een onverwachte laag van de eigen persoonlijkheid tonen.
Na de optimistische energie van de zomer volgt de polarisatie van de herfst: fotoserie Royal Blood bevat de wit-op-witte foto van ‘n prinses Diana-lookalike met een enorme wond in de arm; er steekt nog half een Mercedeslogo uit. Daarna volgt Paradise, een donkere en barokke onderwereld van ontspoorde clowns. In iedere foto ligt de totale gekte op de loer. Olaf zelf over deze fotoreeks: “Paradise is de studie van het kwaad, waarin de clowns het kwaad vertegenwoordigen en de vrouwen het kwetsbare. Dat kwetsbare is de vrijheid van meningsuiting. Mensen behoren zich niet vanuit hun kerk, moskee of burgerlijke truttigheid te bemoeien met het leven van een ander.”
Na het heftige, boze Paradise kiest hij voor nostalgie en beschouwend sentiment in fotoseries als Rain, Hope en Grief. Olaf voelt de tijdgeest opnieuw prima aan: zowel qua vorm (pure fotografie) als thema (rouw, melancholie). Dat wil niet zeggen dat de foto’s braaf zijn. Of het nu de vrouw met de opgezwollen armen in de kapsalon is die net vreselijk nieuws te horen heeft gekregen maar nog niet weet hoe ze moet reageren, of de leraar uit de serie Hope die met neergeslagen ogen nèt langs het meisje in het net iets te strakke truitje kijkt, de foto’s blijven verontrustend, ook in hun setting van bruin skai en kamerbreed tapijt. Ze delen echter een reflectief element, nemen wat meer afstand dan de agressieve beelden uit de herfst of de trotse levenslustige ‘in your face’ portretten uit de zomerperiode. Voor de Volkskrant gaat Olaf in 2009 nog veel verder terug in de geschiedenis. Zijn portretten van geïnterviewden zijn geïnspireerd op de Hollandse schilderkunst uit de Gouden Eeuw.
“Maar…ik ga ook weer buiten de lijntjes kleuren hoor” zegt Olaf zelf in een interview met Miljonair (2008). Ik hoop het maar. We hebben ondertussen weer behoefte aan kunstenaars die de lente een zetje geven..
Gay Pride door de seizoenen heen..
Geschreven door Admin | Geplaatst onder Nieuws
Zaterdag 6 augustus is weer de Canal Pride. Ik heb de boot van mijn zwemclub gesponsord, omdat ze het geld nodig hadden en omdat ik het wel vond passen bij mijn boek. Ook de homoemancipatie volgt namelijk de seizoenen van de tijdgeest. Tijdens de lentetijdgeest van 1966-1971 vond de eerste homodemonstratie plaats en renden homo’s gillend door de Leidsestraat, wapperend met handtasjes. Daarmee eisten ze ruimte op binnen de Nederlandse cultuur, na veel te lang genegeerd geweest te zijn. Tijdens de heerlijke vrije en blije jaren zeventig (zomer in de cultuur) ontstond de ene fanatieke flikkergroep na de andere, van Paarse Potten tot de groep Tedje en de Flikkers en kreeg het COC subsidie om overal ter lande afdelingen op te zetten. Uiteindelijk liep Nederland eind jaren zeventig tegen de grenzen van de tolerantie op, was er heisa rondom de film ‘Spetters’ en begon Anita Bryant in Amerika een anti-homobeweging. Lucas en Jenny Goeree probeerden hetzelfde in Nederland maar waren gelukkig minder succesvol. Wel liep een homodemonstratie in Amersfoort uit op rellen en gewonden. Duidelijk herfst in de cultuur: storm en tegenwind. Een cyclus in de tijdgeest en de homoemancipatie werd afgerond in mineur: de homocultuur werd tijdens de winterse tijdgeest tussen 1983 en 1988 vooral beziggehouden door de vreselijke ziekte aids. Angst en inperking van (seksuele) vrijheden domineerden de homocultuur.
Gelukkig namen homo’s eind jaren tachtig alweer het voortouw voor een bruisende lente vol nieuwe cultuur: als eerste omarmden homo’s massaal house (en XTC) inclusief de hedonistische stijl die daarbij paste. Discotheek iT werd een internationaal icoon van Nederlandse vrijheid en tolerantie. Extravagante travestieten als Hellun Zelluf, en de geweldig zingende Vera Springveer en Dolly Bellefleur (alleen de laatste straalt nog steeds in vol ornaat) beklommen het podium en de lobby voor een homohuwelijk werd ingezet.
De Canal Pride is een kind van opnieuw een zomerperiode in de cultuur, tussen 1994 en 2000. Het hoogtepunt vormden de Gay Games van 1998, toen Amsterdam daadwerkelijk even Gay Capital of the World was en tolerantie de boventoon voerde in de stad. Die tolerantie nam daarna helaas snel weer af. Rond 2000 kwamen we weer in een herfstperiode terecht, net als dat ook eind jaren zeventig gebeurde. Dit keer waren het geen gereformeerden, maar ouderwetse imams en Marokkaans-Nederlandse jongeren die de vrijheidsdrang van homo’s bestreden.
Nu, anno 2010, beleven we het staartje van een culturele winter. Amsterdam is lusteloos, voor wat de homocultuur betreft. Van de Gay Capital is weinig meer over. Aan de Canal Parade ergerde ik me verleden jaar een beetje: zo weinig spontaniteit, zo weinig statements, eigenlijk gewoon saai. Ik schreef er een kritisch stuk over op Joop.nl. Toch gloort er hoop: binnen nu en twee jaar zitten we weer midden in een lenteperiode. Wat mij betreft zetten we een punt achter de Canal Parade en denken we na over een fris, revolutionair nieuw homofestival, dat een nieuwe cyclus van de tijdgeest in kan luiden. De homoemancipatie is nog lang niet voltooid en verdient nieuwe energie!
Tom Kniesmeijer is psycholoog.